Trang chủ Dành cho bệnh nhân Kiến thức y khoa Khám Tổng Quát và Tầm Soát Bệnh

I.   GIÁ TRỊ CỦA SỨC KHỎE:

  • Bạn đã từng bị đau ốm, hay từng có điều gì làm ảnh hưởng đến sức khỏe của bạn như: nhức đầu, đau bụng, nôn ói, đau khớp, sổ mũi, ho… bạn có cảm thấy bực bội và khó chịu không? dĩ nhiên là có và bạn muốn tất cả những khó chịu đó hết ngay. Nếu chẳng may bạn phải vào nằm viện thì thật là phiền toái và bất tiện, nó làm đình trệ bao công việc và những dự tính của bạn, lúc này bạn mới thấy sức khỏe là quý giá là cần thiết cho mọi người.
  • Sức khoẻ là vốn quý của con người, vì để thực hiện bất cứ một việc gì dù là nhỏ hay lớn bạn cần phải có sức khỏe. Khi có sức khoẻ bạn có nhiều việc để làm, có nhiều lịch trình (ngắn hạn, trước mắt, lâu dài) cho công việc cho sở thích, có nhiều điều ước, và có nhiều hứa hẹn trong tương lai. Khi không có sức khoẻ bạn chỉ có một điều ước đó là làm sao sức khỏe của bạn trở lại bình thường.
  • Định nghĩa Sức khoẻ: Theo định nghĩa của Tổ chức y tế thế giới: “Sức khoẻ là sự thoải mái hoàn toàn về thể chất tinh thần và các quan hệ xã hội, chứ không phải là không có bệnh hay ốm yếu…”

II. TẠI SAO PHẢI KHÁM VÀ TẦM SOÁT BỆNH:

Có nhiều lý do, có nhiều lợi ích mà chúng ta phải khám và tầm soát bệnh.

  • Không muốn ăn uống, ăn chậm tiêu. Đau có liên quan đến ăn uống có thể là viêm loét dạ dày cần đi khám để chữa trị kịp thời.  Viêm dạ dày mãn có HP(+) không kiểm soát tốt, tùy theo type gen có thể bị Ung thư dạ dày.
  • Nhức đầu chóng mặt là những biểu hiện lâm sàng của nhiều bệnh khác nhau, có thể là bệnh lý về Tai mũi họng, Nội khoa, Thần kinh, Sọ não…  bạn không nên bỏ qua cần được kiểm tra để sớm phát hiện ra nguyên nhân gây bệnh.
  • Tăng huyết áp, đau ngực nếu không phát hiện sớm xử lý kịp thời đúng cách có thể nguy hiểm đến tính mạng… Tăng huyết áp có thể dẫn đến các biến chứng ở não, mắt, tim, thận và một số cơ quan khác.
  • Khó thở mệt khi gắng sức chỉ mua thuốc uống, đến khi mệt thường xuyên mới đi khám thì đã muộn; khó thở khi thay đổi thời tiết khi ăn uống vật lạ dùng thuốc xịt thì giảm, đến một lúc nào đó không còn hiệu quả mới đi kiểm tra sức khỏe thì bệnh đã nặng khó kiểm soát.
  • Viêm gan: do siêu vi, do rượu và độc chất… phải xét nghiệm máu, siêu âm để tầm soát đánh giá và theo dõi, và cần được điều trị theo chuyên khoa.
  • Đau xương khớp tự ý mua thuốc điều trị theo sự mách bảo của bạn bè thì hậu quả khó lường, cần được tầm soát bệnh và hướng dẫn phòng ngừa tập luyện đúng cách.
  • Một tai nạn lớn hay nhỏ, chấn thương xương khớp, một vết thương lâu lành điều trị ở thầy lang, điều trị không đúng cách có nhiều biến chứng nguy hiểm, có thể mang dị tật suốt đời.
  • Bướu cổ, tiểu đường (đái tháo đường) không được khám định kỳ và không được bác sĩ hướng dẫn chăm sóc điều trị: diễn biến bệnh khó lường, có những biến chứng nặng có thể nguy hiểm đến tính mạng.
  • Ho kéo dài, sốt kéo dài, và hay sụt cân… có thể tiềm ẩn những bệnh nặng và nguy hiểm phải được khám tổng quát để đánh giá và xem xét.
  • Mấy chục năm khỏe mạnh chưa từng uống một viên thuốc, chưa từng khám bệnh, nay mệt mỏi biếng ăn sụt cân đến bệnh viện được chuẩn đoán là Ung thư… (tại chỗ hay từ nơi khác đến), nếu đi khám sức khỏe định kỳ dự hậu của bệnh sẽ tốt hơn rất nhiều. Một số loại ung thư nếu được tầm soát và phát hiện sớm điều trị có kết quả rất tốt. (như ung thư vú, cổ tử cung, tiền liết tuyến…)
  • Trên đây chỉ sơ lược một số chứng bệnh mà chúng ta do chủ quan không theo dõi, không kiểm soát, không kiểm tra sức khỏe định kỳ nên đã để lại những hậu quả khôn lường đã ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng cuộc sống, tốn kém tiền bạc, nhiều biến chứng và có thể nguy hiểm đến tính mạng.

III.  LỢI ÍCH CỦA KHÁM TỔNG QUÁT

  • Phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ, các nguyên nhân gây bệnh và bệnh ở giai đoạn sớm chưa có triệu chứng.
  • Đánh giá tình trạng sức khỏe của người bệnh và giúp người bệnh có được các giải pháp về phòng ngừa bệnh cũng như điều trị bệnh tốt hơn.
  • Thực hiện Khám sức khoẻ định kỳ sẽ tiết kiệm được nhiều tiền bạc, nhiều thời gian, nhưng hiệu quả thì rất cao.
  • Khám tầm soát và tham vấn có giá trị cao cho sức khỏe cộng đồng và mọi người.

IV.   KHÁM TẦM SOÁT BỆNH LÀ GÌ ?

  • Khám để phát hiện những bệnh chưa được chuẩn đoán trước đây, chưa biết và chưa từng có trước đây và hoặc những người có các yếu tố nguy cơ cao sẽ phát triển thành bệnh.
  • Sử dụng những xét nghiệm máu, nước tiểu, những kỹ thuật chuẩn đoán hình ảnh như siêu âm, x-quang, điện tim, chụp cắt lớp, xạ hình, chụp nhũ ảnh… để phát hiện bệnh.
  1. Đối tượng cần phải đi Khám tổng quát:
  • Người khoẻ mạnh chưa có biểu hiện bệnh lý: khám Tổng quát định kỳ (1-2 lần/năm)
  • Người có những thay đổi, những khó chịu, hay các triệu chứng bất thường như: nặng ngực, ăn chậm tiêu, nhức đầu, chóng mặt, rối loạn tiểu tiện, mất ngủ, khó thở…
  • Các đối tượng có yếu tố nguy cơ như: béo phì, rối loạn chuyển hóa mỡ, dị ứng, hút thuốc lá, nghiện rượu… Gia đình có người đang bị các bệnh có yếu tố di truyền.
  • Đang điều trị một số bệnh: bệnh lý dạ dày, bệnh lý Nội tiết (tiểu đường, Bướu giáp) Bệnh lý tim mạch, bệnh phổi,  bệnh lý xương khớp, bệnh lý gan mật…

V.  KHÁM NHỮNG GÌ, Ở ĐÂU ĐỂ KIỂM TRA SỨC KHỎE & TẦM SOÁT BỆNH?

1.  Tôi thấy trong người vẫn khoẻ, nay tôi muốn đi khám xem mình có bệnh gì không, vậy tôi phải khám những gì và khám ở đâu?

  • Nên đến phòng khám Tổng quát để được kiểm tra sức khoẻ nếu như chưa biết bệnh gì và đi khám lần đầu. Bác sĩ tổng quát căn cứ vào các dấu chứng hiện có trên người bệnh, căn cứ vào các bệnh lý đi kèm (nếu có) BS. sẽ chỉ định làm một số xét nghiệm cần thiết tùy theo giới tính, độ tuổi để tầm soát và chẩn đoán bệnh.

2.  Khám sức khỏe là khám những gì, kiểm tra cái gì và có phát hiện được tất cả các bệnh không?

  • Người bệnh đến Phòng tổng quát sẽ được bác sĩ khám đánh giá tình trạng sức khoẻ chung sau đó căn cứ vào: tuổi, giới, tình trạng cụ thể của người bệnh  (da, niêm, thể trạng, nhiệt độ, mạch, huyết áp…), các bệnh có sẵn (đau khớp, bệnh lý dạ dày, hen phế quản, tiểu đường, tim mạch, các bệnh lý chuyên khoa…), những than phiền của người bệnh, và lý do đến khám.
  • Từ những căn cứ trên Bác sĩ sẽ cho người bệnh đi làm một số xét nghiệm cận lâm sàng (thử máu, phân, nước tiểu, siêu âm, x quang, nội soi, điện tâm đồ, Chụp cắt lớp, chụp nhũ ảnh, xạ hình, giải phẫu bệnh…) những xét nghiệm cần thiết và vừa đủ để giúp chuẩn đoán bệnh, đánh giá mức độ nặng nhẹ của bệnh và tầm soát bệnh.
  • Căn cứ vào khám bệnh, kết quả cận lâm sàng bác sĩ sẽ giới thiệu khám đúng chuyên khoa nếu cần, và hoặc hướng dẫn điều trị các bệnh thông thường nếu có.
  • Bác sĩ sẽ tư vấn cho người bệnh về cách phòng bệnh, chế độ ăn uống sinh hoạt, lối sống để ngăn ngừa bệnh tật. Hướng dẫn cách theo dõi một số bệnh.
  • Không phải khám tổng quát, kiểm tra sức khỏe một lần cho tất cả và được mãi mãi. Khám tổng quát chỉ có giá trị trong một khoảng thời gian nhất định. Muốn phát hiện bệnh sớm phải quan tâm đến sức khoẻ, kiểm tra sức khoẻ định kỳ hàng năm theo độ tuổi và theo các nhóm bệnh, tuân thủ điều trị, và kiểm soát bệnh tốt.

3.  Có phải tất cả chứng bệnh khi phát hiện ra cần phải điều trị không ?

  • Điều trị trong y học được chia thành 2 phần: 1 là điều trị dự phòng và 2 là điều trị bệnh. Trong cả 2 phần điều trị đó người bệnh có thể dùng thuốc hoặc không dùng thuốc (chỉ đơn thuần là thay đổi lối sống và chế độ ăn uống, luyện tập). Không bắt buộc dùng thuốc ngay khi phát hiện bệnh.
  • Điều trị không dùng thuốc: bao giờ cũng là điều trị quan trọng và bắt buộc, trong một số trường hợp là điều trị khởi đầu… tuỳ theo tình trạng bệnh, mức độ nặng nhẹ của bệnh bác sĩ chỉ cho áp dụng điều trị không dùng thuốc, hoặc theo dõi và kiểm tra định kỳ mỗi 3-6 tháng về lâm sàng (khám trên người bệnh) và xét nghiệm.
  • Điều trị thuốc: là những điều trị bằng các loại thuốc mà bác sĩ cho toa để điều trị bệnh và hoặc phối hợp với các biện pháp khác.

4.  Nếu có nhiều chứng bệnh cùng lúc và muốn đi kiểm tra sức khỏe thì khám ở đâu?

  • Nên đến Phòng tổng quát, để được kiểm tra và đánh giá cụ thể. Bác sĩ tổng quát sẽ hỏi bệnh sử và khám thực thể người bệnh. Dựa trên các thông tin có được qua hỏi bệnh khám bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định làm các xét nghiệm cận lâm sàng phù hợp. Sau khi có kết quả cận lâm sàng bác sĩ sẽ cân nhắc hướng điều trị phòng bệnh thích hợp, và hoặc giới thiệu khám chuyên khoa.
  • Nếu người bệnh tự đánh giá được bệnh trạng của mình thì có thể đăng ký vào phòng khám chuyên khoa thích hợp. Không nên tự ý đăng ký một lúc khám nhiều chuyên khoa (không quá 2 chuyên khoa) như vậy sẽ lãng phí tiền bạc và thời gian, thuốc chồng chéo gây khó sử dụng cho người bệnh.

BS.CKI Nguyễn Trung Mạnh

Trưởng Phòng Khám Tổng Quát

BV ĐHYD TPHCM - Cơ sở 2