*** Bài viết được sự tư vấn chuyên môn của PGS.TS.BS Nguyễn Văn Hải: Trưởng Bộ môn Ngoại Đại học Y Dược TPHCM, Ủy viên Ban chấp hành Hội Ngoại khoa Việt Nam; PGS.TS.BS Nguyễn Văn Hải đang trực tiếp khám và điều trị tại bệnh viện ĐHYD TPHCM - Cơ sở 2

- Ruột thừa là gì? Cắt bỏ ruột thừa có ảnh hưởng gì đến tiêu hoá và sức khoẻ chung?

Ruột thừa là cấu trúc hình ống nhỏ dài khoảng 5-10cm, tịt một đầu, một đầu đổ vào manh tràng, nằm ở bụng dưới bên phải. Chức năng của ruột thừa là tạo kháng thể (IgA) để bảo vệ tại chỗ và kiểm soát các vi khuẩn thiết yếu trong đường ruột. Mặc dù vậy, có thể cắt bỏ ruột thừa mà không để lại hậu quả xấu về tiêu hoá và sức khoẻ nói chung, người bệnh vẫn có thể sinh sống hoàn toàn bình thường sau mổ.

- Khi nào cần phẫu thuật cắt ruột thừa?

Bình thường, lòng ruột thừa chứa vài mililít chất tiết/ngày. Chất tiết này đổ vào manh tràng. Khi lòng ruột thừa bị tắc (do sỏi phân, hạt trái cây, sưng nang bạch huyết,v.v…), chất tiết không đổ vào manh tràng được, vi khuẩn trong lòng ruột thừa tăng sinh, phá huỷ lớp lót trong rồi đến thành ruột thừa, gây viêm ruột thừa cấp. Ruột thừa viêm ban đầu chỉ sung huyết tấy đỏ, dần dần sẽ làm mủ, rồi hoại tử, vỡ ra ngoài, gây viêm phúc mạc hay áp xe, đe doạ đến tính mạng. Điều trị tiêu chuẩn cho viêm ruột thừa cấp, cho đến nay, vẫn là phải cắt ruột thừa.

Ngoài viêm cấp, ruột thừa cũng có thể bị các u lành hay ung thư ruột thừa. Điều trị các khối u ruột thừa lành tính hay ác tính mức độ thấp cũng là cắt ruột thừa.

-    Triệu chứng của viêm ruột thừa cấp là gì?

Triệu chứng hay gặp nhất của viêm ruột thừa cấp là đau bụng. Đau lúc đầu âm ỉ hay từng cơn ở vùng trên hay quanh rốn, sau vài giờ đau chuyển xuống vùng bụng dưới bên phải. Kèm theo đau là chán ăn, buồn nôn, nôn, sốt. Một số trường hợp có thể có tiêu chảy hay tiểu gắt. Khi có các triệu chứng này, người bệnh nên nhanh chóng đến bệnh viện khám bệnh. Qua thăm khám và các xét nghiệm cơ bản, siêu âm bụng, bác sĩ sẽ chẩn đoán được bệnh và chỉ định mổ. Một số trường hợp khó, người bệnh sẽ được giữ lại theo dõi tại bệnh viện, làm lại xét nghiệm, siêu âm lại, thậm chí chụp CT bụng để chẩn đoán. Mấu chốt là để kịp thời phát hiện viêm ruột thừa cấp và điều trị phẫu thuật hay loại trừ nó.

-      Người bệnh cần chuẩn bị gì trước khi phẫu thuật

Sau khi được bác sĩ thăm khám giải thích về tình trạng bệnh và cần phải điều trị phẫu thuật cấp cứu, người bệnh phải nhịn ăn uống hoàn toàn để đảm bảo cho quá trình gây mê được an toàn. Người bệnh cũng cần thông báo rõ cho bác sĩ biết về các bệnh đi kèm, tiền sử dị ứng thuốc,..để bác sĩ lưu ý và có thể phối hợp điều chỉnh các bệnh đi kèm trước mổ.

-      Các ngả tiếp cận để cắt ruột thừa

  • Mổ mở: Qua đường mổ trên bụng (ít nhất là vài xentimét, càng dài khi mổ ở giai đoạn trễ), bác sĩ sẽ thực hiện các thao tác để cắt bỏ ruột thừa. Vết mổ sẽ được đóng lại bằng các mũi khâu.
  • Mổ nội soi: Qua các lỗ vào nhỏ (0,5-1,5 cm) trên bụng, bác sĩ sẽ đưa các dụng cụ chuyên biệt vào bụng, thực hiện các thao tác cắt ruột thừa qua quan sát trên màn hình. Kết thúc mổ, các lỗ vào sẽ được khâu lại. Mổ nội soi có ưu điểm là các vết rạch da nhỏ, đụng chạm trong bụng ít nên ít đau, ruột hoạt động lại nhanh, mau hồi phục, mau trở lại sinh hoạt bình thường, vết mổ đẹp. Hiện nay, tại các bệnh viện lớn ở nước ta và cả ở bệnh viện Đại học Y-Dược Cơ sở 2, hơn 95% viêm ruột thừa cấp được điều trị thành công bằng cắt ruột thừa nội soi. Phẫu thuật cắt ruột thừa nội soi tại bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM - Cơ sở 2 còn có thuận lợi là chuẩn bị mổ nhanh, trang thiết bị hiện đại, phẫu thuật viên tay nghề cao, chăm sóc và theo dõi chu đáo. Một số trường hợp được mổ buổi sáng và cư ngụ trong thành phố có thể được cho ra viện trong 1 ngày với tư vấn và hướng dẫn kỹ lưỡng từ bác sĩ trực tiếp điều trị.

-      Chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật

Sau mổ, người bệnh sẽ được chăm sóc tại phòng hồi sức khoảng 1-2 giờ, rồi được chuyển về phòng bệnh nội trú. Thời gian nằm viện sau mổ cắt ruột thừa nội soi khoảng 1-2 ngày. Một số khó chịu nhẹ thoáng qua sau mổ như: đau đầu, chóng mặt, buồn nôn,…sẽ được bác sĩ điều trị để người bệnh sớm trở lại với các sinh hoạt thường ngày.

Một số lời khuyên thêm để giúp cho quá trình hồi phục sau mổ tốt hơn:

  • Tuân thủ hướng dẫn dinh dưỡng của bác sĩ điều trị, tránh dùng các chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá,…
  • Rửa tay sạch trước và sau khi chạm vào vị trí mổ
  • Sử dụng gối hoặc vật mềm hỗ trợ bụng khi phải chuyển động bụng ,…
  • Tránh luyện tập thể dục cường độ cao, vận động quá sức hoặc nâng vật nặng trong 1 tháng đầu sau mổ ruột thừa.